VulnCity

LDAP چیست؟

نویسنده: عماد · دسته: زیرساخت · تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۸/۲۳

مقدمه

در بسیاری از سازمان‌ها، اطلاعات کاربران، گروه‌ها، کامپیوترها، سرویس‌ها، مجوزها و منابع شبکه باید به‌صورت مرکزی مدیریت شود. اگر هر سیستم، پایگاه داده جداگانه‌ای برای کاربران خود داشته باشد، مدیریت هویت و دسترسی‌ها بسیار پیچیده، پرهزینه و ناامن می‌شود.

اینجاست که مفهوم Directory Service و پروتکلی به نام LDAP وارد می‌شود.

LDAP مخفف Lightweight Directory Access Protocol است و به‌عنوان یک پروتکل استاندارد برای دسترسی، جستجو و مدیریت اطلاعات موجود در سرویس‌های دایرکتوری استفاده می‌شود. امروزه LDAP در بسیاری از محصولات و فناوری‌ها مانند Microsoft Active Directory، OpenLDAP، سرویس‌های IAM، سامانه‌های احراز هویت سازمانی، VPN، ایمیل سرورها، سامانه‌های مانیتورینگ و تجهیزات امنیتی کاربرد دارد.

۱. چرا LDAP ایجاد شد و چه محدودیتی را برطرف کرد؟

برای درک دلیل ایجاد LDAP، باید کمی به عقب برگردیم و با استاندارد X.500 آشنا شویم.

در دهه‌های گذشته، سازمان‌ها نیاز داشتند اطلاعات مربوط به کاربران، سازمان‌ها، شماره تلفن‌ها، ایمیل‌ها، منابع شبکه و سرویس‌ها را به‌صورت ساختاریافته نگهداری کنند. برای این هدف، استانداردی به نام X.500 توسط ITU-T و ISO معرفی شد.

X.500 یک مدل جامع برای ایجاد سرویس‌های دایرکتوری بود. اما یک مشکل مهم داشت:

مشکل X.500

استاندارد X.500 برای ارتباط با سرویس دایرکتوری از پروتکلی به نام DAP یا Directory Access Protocol استفاده می‌کرد. DAP بر اساس مدل شبکه‌ای OSI طراحی شده بود، نه TCP/IP که امروزه پایه اینترنت و بیشتر شبکه‌های سازمانی است.

در نتیجه:

  • پیاده‌سازی آن سنگین و پیچیده بود.

  • نیازمند stack کامل OSI بود.

  • استفاده از آن در شبکه‌های مبتنی بر TCP/IP سخت بود.

  • برای کلاینت‌ها و برنامه‌ها مناسب و سبک نبود.

  • توسعه‌دهندگان برای اتصال نرم‌افزارها به X.500 با پیچیدگی زیادی مواجه می‌شدند.

تولد LDAP

برای حل این مشکل، LDAP به‌عنوان یک نسخه ساده‌تر و سبک‌تر از DAP معرفی شد.

هدف LDAP این بود که:

  • دسترسی به سرویس‌های دایرکتوری ساده‌تر شود.

  • به‌جای OSI از TCP/IP استفاده شود.

  • برنامه‌ها بتوانند راحت‌تر اطلاعات دایرکتوری را جستجو و مدیریت کنند.

  • ارتباط با دایرکتوری‌ها سبک‌تر، سریع‌تر و قابل‌پیاده‌سازی‌تر باشد.

به همین دلیل نام آن Lightweight Directory Access Protocol گذاشته شد؛ یعنی پروتکل سبک برای دسترسی به دایرکتوری.

در ابتدا LDAP بیشتر برای دسترسی ساده‌تر به دایرکتوری‌های مبتنی بر X.500 استفاده می‌شد، اما بعدها خودش به یک پروتکل مستقل و بسیار پرکاربرد تبدیل شد.

Directory Service چیست و استاندارد X.500 چه نقشی دارد؟

Directory Service چیست؟

Directory Service یا سرویس دایرکتوری، یک پایگاه داده خاص برای نگهداری اطلاعات ساختاریافته درباره اشیای مختلف است.

این اشیا می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

  • کاربران

  • گروه‌ها

  • کامپیوترها

  • پرینترها

  • سرورها

  • سرویس‌ها

  • واحدهای سازمانی

  • ایمیل‌ها

  • شماره تلفن‌ها

  • سیاست‌های دسترسی

  • گواهی‌های دیجیتال

  • منابع شبکه

اما Directory Service با پایگاه داده‌های معمولی تفاوت دارد.

تفاوت Directory Service با Database معمولی

دایرکتوری‌ها معمولاً برای عملیات خواندن و جستجوی زیاد بهینه شده‌اند، نه برای نوشتن‌های سنگین و تراکنش‌های پیچیده.

برای مثال، در یک سازمان ممکن است روزانه هزاران بار اطلاعات کاربران از دایرکتوری خوانده شود:

  • کاربر لاگین می‌کند.

  • سیستم بررسی می‌کند کاربر عضو چه گروه‌هایی است.

  • VPN اعتبار کاربر را بررسی می‌کند.

  • ایمیل سرور آدرس ایمیل کاربر را پیدا می‌کند.

  • سیستم SIEM اطلاعات کاربر را enrichment می‌کند.

  • سامانه HR یا ITSM اطلاعات سازمانی کاربر را بازیابی می‌کند.

اما تغییر اطلاعات کاربران، مثلاً تغییر شماره تلفن یا عضویت گروه، معمولاً کمتر اتفاق می‌افتد.

پس Directory Service معمولاً برای این موارد طراحی شده است:

  • جستجوی سریع

  • خواندن زیاد

  • ساختار سلسله‌مراتبی

  • ذخیره اطلاعات هویتی و سازمانی

  • مدیریت مرکزی منابع و کاربران

استاندارد X.500 چیست؟

X.500 یک مجموعه استاندارد برای سرویس‌های دایرکتوری است که توسط ITU-T معرفی شد. این استاندارد مفاهیم پایه‌ای زیادی را معرفی کرد که هنوز در LDAP و Active Directory استفاده می‌شوند.

مفاهیم مهم X.500 عبارت‌اند از:

  • DIT: ساختار درختی دایرکتوری

  • Entry: هر شیء یا رکورد داخل دایرکتوری

  • Attribute: ویژگی‌های هر Entry

  • DN: نام یکتای هر شیء در دایرکتوری

  • RDN: بخش نسبی نام هر شیء

  • ObjectClass: نوع یا کلاس شیء

  • Schema: قوانین مربوط به ساختار و ویژگی‌های اشیا

  • DSA: سرور دایرکتوری

  • DUA: کلاینت یا برنامه‌ای که با دایرکتوری ارتباط می‌گیرد

DIT چیست؟

DIT مخفف Directory Information Tree است.

دایرکتوری‌ها معمولاً ساختاری درختی دارند. برای مثال:

dc=example,dc=com
 ├── ou=Users
 │    ├── cn=Ali Ahmadi
 │    └── cn=Sara Mohammadi
 ├── ou=Groups
 │    ├── cn=IT
 │    └── cn=Finance
 └── ou=Computers
      ├── cn=PC-001
      └── cn=SRV-DB01

در این ساختار:

  • dc=example,dc=com ریشه دایرکتوری است.

  • ou=Users یک واحد سازمانی است.

  • cn=Ali Ahmadi یک کاربر است.

  • هر شیء یک مسیر یکتا دارد که به آن DN می‌گویند.

DN و RDN چیست؟

DN یا Distinguished Name

DN مسیر کامل و یکتای یک شیء در دایرکتوری است.

مثال:

cn=Ali Ahmadi,ou=Users,dc=example,dc=com

این DN مشخص می‌کند که کاربر Ali Ahmadi در OU به نام Users و دامنه example.com قرار دارد.

RDN یا Relative Distinguished Name

RDN بخش نسبی نام شیء در سطح خودش است.

در مثال بالا:

cn=Ali Ahmadi

همان RDN است.

ساختار LDAP، نسخه‌ها و تفاوت آن‌ها

ساختار LDAP، نسخه‌ها و تفاوت آن‌ها

ساختار کلی LDAP

LDAP از مدل کلاینت/سرور استفاده می‌کند.

یعنی یک برنامه یا کلاینت LDAP به سرور LDAP متصل می‌شود و عملیات مختلفی انجام می‌دهد.

نمونه کلاینت‌ها:

  • سیستم‌عامل

  • برنامه‌های تحت وب

  • VPN

  • Mail Server

  • SIEM

  • PAM/IAM

  • ابزارهایی مثل ldapsearch

  • کنسول‌های مدیریتی مانند Active Directory Users and Computers

نمونه سرورهای LDAP:

  • Microsoft Active Directory Domain Services

  • OpenLDAP

  • Red Hat Directory Server

  • 389 Directory Server

  • Apache Directory Server

  • Oracle Internet Directory

پورت‌های رایج LDAP

LDAP                  TCP/389   ارتباط معمول LDAP
LDAPS                 TCP/636   LDAP روی TLS/SSL
Global Catalog        TCP/3268  مخصوص Active Directory
Global Catalog SSL    TCP/3269  نسخه امن Global Catalog
CLDAP                 UDP/389   نسخه Connectionless، در برخی سناریوهای AD

onless، در برخی سناریوهای AD

Entry چیست؟

هر رکورد در LDAP یک Entry نام دارد.

مثال یک Entry برای کاربر:

                                            content_copy                        ldifdn: cn=Ali Ahmadi,ou=Users,dc=example,dc=com
objectClass: inetOrgPerson
cn: Ali Ahmadi
sn: Ahmadi
givenName: Ali
mail: ali.ahmadi@example.com
uid: a.ahmadi

هر Entry شامل:

  • یک DN

  • یک یا چند ObjectClass

  • مجموعه‌ای از Attributeها

است.

Attribute چیست؟

Attribute ویژگی‌های یک Entry را مشخص می‌کند.

مثال:

cn: Ali Ahmadi
mail: ali.ahmadi@example.com
telephoneNumber: +982112345678
department: IT

هر Attribute نوع مشخصی دارد و طبق Schema تعریف می‌شود.

ObjectClass چیست؟

ObjectClass نوع شیء را مشخص می‌کند و تعیین می‌کند چه Attributeهایی برای آن مجاز یا اجباری هستند.

مثلاً:

objectClass: person
objectClass: organizationalPerson
objectClass: inetOrgPerson

در Active Directory نیز کلاس‌هایی مثل موارد زیر وجود دارد:

user
group
computer
organizationalUnit

Schema چیست؟

Schema قوانین دایرکتوری را مشخص می‌کند.

Schema تعیین می‌کند:

  • چه ObjectClassهایی وجود دارند.

  • هر ObjectClass چه Attributeهایی دارد.

  • کدام Attribute اجباری است.

  • کدام Attribute اختیاری است.

  • نوع داده هر Attribute چیست.

  • قواعد تطبیق و جستجو چگونه است.

به‌عبارت ساده، Schema شبیه نقشه و قانون ساختار دایرکتوری است.

عملیات‌های اصلی LDAP

LDAP چند عملیات اصلی دارد:

  • Bind: احراز هویت به سرور LDAP

  • Search: جستجو در دایرکتوری

  • Compare: مقایسه مقدار یک Attribute

  • Add: اضافه‌کردن Entry جدید

  • Delete: حذف Entry

  • Modify: تغییر Attributeهای یک Entry

  • ModifyDN: تغییر نام یا جابه‌جایی Entry

  • Extended Operation: عملیات‌های توسعه‌یافته

  • Abandon: رهاکردن یک درخواست

  • Unbind: پایان اتصال

نسخه‌های LDAP

LDAP چند نسخه اصلی داشته است.

LDAPv1

نسخه اولیه LDAP بود و امروزه عملاً استفاده نمی‌شود. این نسخه محدودیت‌های زیادی داشت و خیلی زود با نسخه‌های جدیدتر جایگزین شد.

LDAPv2

LDAPv2 کاربردی‌تر از نسخه اول بود و در RFC 1777 معرفی شد. این نسخه نسبت به v1 کامل‌تر بود، اما هنوز محدودیت‌هایی داشت.

محدودیت‌های LDAPv2:

  • پشتیبانی ضعیف‌تر از Extensionها

  • نبود قابلیت‌های پیشرفته امنیتی مدرن

  • محدودیت در پشتیبانی از SASL

  • پشتیبانی محدود از Internationalization

  • عدم انعطاف کافی برای نیازهای سازمانی بزرگ

LDAPv3

LDAPv3 نسخه استاندارد و رایج امروزی است. این نسخه در مجموعه RFCهای 4510 تا 4519 و RFCهای مرتبط تعریف شده است.

ویژگی‌های مهم LDAPv3:

  • پشتیبانی از UTF-8

  • پشتیبانی از SASL

  • پشتیبانی از TLS

  • پشتیبانی از Referral

  • پشتیبانی از Controls

  • پشتیبانی از Extended Operations

  • قابلیت توسعه‌پذیری بهتر

  • امنیت بهتر نسبت به نسخه‌های قبلی

امروزه وقتی از LDAP صحبت می‌کنیم، معمولاً منظور LDAPv3 است.

۴. OpenLDAP چیست؟

OpenLDAP یک پیاده‌سازی متن‌باز و بسیار معروف از LDAP است.

OpenLDAP شامل چند جزء اصلی است:

  • slapd: سرویس اصلی LDAP Server

  • ldapsearch: ابزار جستجو در LDAP

  • ldapadd: ابزار اضافه‌کردن Entry

  • ldapmodify: ابزار تغییر Entry

  • ldapdelete: ابزار حذف Entry

  • slapcat: خروجی گرفتن از دیتابیس LDAP به فرمت LDIF

  • slapadd: واردکردن داده به دیتابیس LDAP

  • slapindex: ساخت یا بازسازی Indexها

slapd چیست؟

slapd سرویس اصلی OpenLDAP است و درخواست‌های LDAP را دریافت و پردازش می‌کند.

ویژگی‌های OpenLDAP:

  • متن‌باز بودن

  • پشتیبانی از LDAPv3

  • پشتیبانی از TLS

  • پشتیبانی از SASL

  • قابلیت تعریف Schema سفارشی

  • پشتیبانی از Replication

  • پشتیبانی از Access Control List

  • استفاده در محیط‌های Linux/Unix

  • مناسب برای سرویس‌های احراز هویت و مدیریت هویت

فرمت LDIF چیست؟

LDIF مخفف LDAP Data Interchange Format است.

LDIF فرمتی متنی برای نمایش و انتقال داده‌های LDAP است.

مثال:

dn: uid=emad,ou=People,dc=example,dc=com
objectClass: inetOrgPerson
cn: Emad
sn: Example
uid: emad
mail: emad@example.com
e.com

از LDIF برای موارد زیر استفاده می‌شود:

  • Import داده‌ها

  • Export داده‌ها

  • Backup

  • Migration

  • تغییر گروهی اطلاعات

روشهای اصلی احراز هویت در LDAP

در LDAP عملیات احراز هویت با دستور Bind انجام می‌شود. قبل از اینکه کلاینت بتواند بسیاری از عملیات‌ها را انجام دهد، باید به سرور LDAP Bind کند.

دو روش مهم برای Bind عبارت‌اند از:

  1. 1.Simple Bind

  2. 2.SASL Bind

Simple Bind چیست؟

در Simple Bind، کلاینت معمولاً DN کاربر و رمز عبور را برای سرور ارسال می‌کند.

مثال مفهومی:

Bind DN: cn=Ali Ahmadi,ou=Users,dc=example,dc=com
Password: user-password

اگر رمز صحیح باشد، سرور کاربر را احراز هویت می‌کند.

مشکل امنیتی Simple Bind

اگر Simple Bind روی ارتباط رمزنگاری‌نشده استفاده شود، رمز عبور ممکن است روی شبکه قابل مشاهده باشد.

به همین دلیل Simple Bind باید فقط روی یکی از حالت‌های امن زیر استفاده شود:

  • LDAPS روی پورت 636

  • LDAP همراه با StartTLS

  • تونل امن مانند VPN در سناریوهای خاص

Anonymous Bind

برخی سرورهای LDAP اجازه Anonymous Bind می‌دهند. در این حالت کلاینت بدون نام کاربری و رمز عبور به دایرکتوری متصل می‌شود.

این قابلیت اگر اشتباه پیکربندی شود، می‌تواند باعث نشت اطلاعات شود.

SASL Bind چیست؟

SASL مخفف Simple Authentication and Security Layer است.

SASL یک فریم‌ورک برای احراز هویت است و می‌تواند مکانیزم‌های مختلفی را پشتیبانی کند.

مکانیزم‌های رایج SASL:

  • GSSAPI: معمولاً برای Kerberos استفاده می‌شود

  • DIGEST-MD5: مکانیزم قدیمی‌تر، امروزه کمتر توصیه می‌شود

  • EXTERNAL: معمولاً مبتنی بر گواهی یا لایه خارجی TLS

  • NTLM: در برخی محیط‌ها، مخصوصاً ویندوزی

در محیط‌های Active Directory، احراز هویت LDAP می‌تواند با Kerberos یا NTLM نیز انجام شود. Kerberos معمولاً گزینه امن‌تر و استانداردتر در دامنه‌های ویندوزی است.

مقایسه Simple و SASL

  • پیچیدگی: Simple Bind ساده، SASL Bind پیچیده‌تر

  • امنیت: Simple Bind وابسته به TLS، SASL Bind می‌تواند قوی‌تر باشد

  • ارسال رمز: در Simple Bind ممکن است مستقیم ارسال شود، در SASL Bind بسته به مکانیزم معمولاً امن‌تر است

  • مناسب برای: Simple Bind برای برنامه‌های ساده و سرویس‌ها، SASL Bind برای محیط‌های سازمانی پیشرفته

  • پشتیبانی از Kerberos: Simple Bind ندارد، SASL Bind از طریق GSSAPI دارد

  • توصیه امنیتی: Simple Bind فقط روی TLS، SASL Bind ترجیحاً در محیط‌های Enterprise

Active Directory چیست و چه تفاوتی با LDAP دارد؟

یکی از سوءتفاهم‌های رایج این است که برخی LDAP و Active Directory را یکی می‌دانند. درحالی‌که این دو یکسان نیستند.

Active Directory چیست؟

Active Directory یا AD یک سرویس دایرکتوری محصول Microsoft است که برای مدیریت متمرکز هویت‌ها، دسترسی‌ها و منابع در شبکه‌های ویندوزی استفاده می‌شود.

Active Directory می‌تواند موارد زیر را مدیریت کند:

  • کاربران

  • گروه‌ها

  • کامپیوترها

  • سرورها

  • پرینترها

  • Organizational Unitها

  • Group Policy

  • Trustها

  • سرویس‌های احراز هویت

  • مجوزهای دسترسی

  • DNS وابسته به دامنه

LDAP در Active Directory چه نقشی دارد؟

Active Directory برای دسترسی و جستجوی داده‌های دایرکتوری از LDAP استفاده می‌کند.

یعنی LDAP یکی از پروتکل‌هایی است که AD پشتیبانی می‌کند.

اما AD فقط LDAP نیست.

Active Directory از چندین فناوری و پروتکل استفاده می‌کند، از جمله:

  • LDAP: جستجو و مدیریت اطلاعات دایرکتوری

  • Kerberos: احراز هویت اصلی در دامنه

  • DNS: نام‌گذاری و یافتن Domain Controllerها

  • SMB/RPC: ارتباطات مدیریتی و فایل/سرویس

  • Group Policy: مدیریت تنظیمات کاربران و سیستم‌ها

  • NTLM: احراز هویت قدیمی‌تر یا fallback

  • Global Catalog: جستجوی اطلاعات بین دامین‌ها

تفاوت LDAP و Active Directory

  • ماهیت: LDAP یک پروتکل است، Active Directory یک سرویس دایرکتوری کامل است

  • استاندارد بودن: LDAP استاندارد و vendor-neutral است، Active Directory محصول Microsoft است

  • کاربرد: LDAP برای دسترسی به دایرکتوری استفاده می‌شود، Active Directory برای مدیریت هویت، دسترسی و منابع شبکه

  • پیاده‌سازی: LDAP در OpenLDAP، AD و محصولات دیگر قابل استفاده است، AD یکی از پیاده‌سازی‌های مهم دایرکتوری است

  • دامنه کاری: LDAP فقط بخشی از ارتباطات را تعریف می‌کند، AD شامل LDAP، Kerberos، DNS، GPO و … است

پس می‌توان گفت:

LDAP زبان ارتباط با دایرکتوری است، اما Active Directory یک سامانه کامل دایرکتوری و مدیریت هویت است که LDAP را هم پشتیبانی می‌کند.

آموزش کامل کوئری زدن در LDAP با چند مثال

برای جستجو در LDAP معمولاً از ابزار ldapsearch در لینوکس یا ابزارهای گرافیکی مثل Apache Directory Studio و در ویندوز از ابزارهایی مثل ldp.exe یا PowerShell استفاده می‌شود.

ساختار کلی ldapsearch

فرمت عمومی:

ldapsearch -x -H ldap://LDAP-SERVER:389 -D "BIND_DN" -W -b "BASE_DN" "FILTER" ATTRIBUTES

توضیح پارامترها:

  • -x: استفاده از Simple Authentication

  • -H: آدرس سرور LDAP

  • -D: DN کاربر برای Bind

  • -W: درخواست رمز عبور به‌صورت تعاملی

  • -b: Base DN برای شروع جستجو

  • FILTER: فیلتر جستجو

  • ATTRIBUTES: Attributeهایی که می‌خواهیم نمایش داده شود

مثال ۱: جستجوی همه Entryها

ldapsearch -x -H ldap://ldap.example.com:389 \
-D "cn=admin,dc=example,dc=com" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(objectClass=*)"

این کوئری همه Entryهای قابل مشاهده در Base DN مشخص‌شده را برمی‌گرداند.

مثال ۲: جستجوی کاربران

در OpenLDAP:

ldapsearch -x -H ldap://ldap.example.com \
-D "cn=admin,dc=example,dc=com" -W \
-b "ou=People,dc=example,dc=com" "(objectClass=inetOrgPerson)"

در Active Directory:

ldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(&(objectClass=user)(objectCategory=person))"

مثال ۳: پیدا کردن کاربر بر اساس username

در OpenLDAP:

hldapsearch -x -H ldap://ldap.example.com \
-D "cn=admin,dc=example,dc=com" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(uid=emad)"

در Active Directory:

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(sAMAccountName=emad)"

مثال ۴: نمایش Attributeهای خاص

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(sAMAccountName=emad)" cn mail memberOf

این دستور فقط Attributeهای زیر را نمایش می‌دهد:

  • cn

  • mail

  • memberOf

مثال ۵: پیدا کردن گروه‌های یک کاربر

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(sAMAccountName=emad)" memberOf

خروجی نمونه:

                                            content_copy                        textmemberOf: CN=SOC-Team,OU=Groups,DC=example,DC=com
memberOf: CN=VPN-Users,OU=Groups,DC=example,DC=com

مثال ۶: پیدا کردن اعضای یک گروه

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(cn=SOC-Team)" member

مثال ۷: استفاده از عملگر AND

فیلتر:

                                            content_copy                        text(&(objectClass=user)(department=IT))

دستور:

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(&(objectClass=user)(department=IT))" cn mail department

مثال ۸: استفاده از عملگر OR

فیلتر:

                                            content_copy                        text(|(department=IT)(department=Security))

دستور:

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(|(department=IT)(department=Security))" cn mail department

مثال ۹: استفاده از NOT

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(!(department=HR))" cn department

مثال ۱۰: جستجو با wildcard

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(cn=Ali*)" cn mail

مثال ۱۱: پیدا کردن اکانت‌های غیرفعال در Active Directory

در Active Directory، Attribute به نام userAccountControl برای وضعیت‌های مختلف حساب استفاده می‌شود.

برای پیدا کردن کاربران Disable شده:

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" \
"(&(objectCategory=person)(objectClass=user)(userAccountControl:1.2.840.113556.1.4.803:=2))" cn sAMAccountName

در اینجا OID زیر برای Bitwise AND استفاده می‌شود:

                                            content_copy                        text1.2.840.113556.1.4.803

مثال ۱۲: پیدا کردن اکانت‌هایی که Password Never Expires دارند

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" \
"(&(objectCategory=person)(objectClass=user)(userAccountControl:1.2.840.113556.1.4.803:=65536))" cn sAMAccountName

مثال ۱۳: پیدا کردن کامپیوترها در Active Directory

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://dc01.example.com \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" \
"(objectClass=computer)" cn dNSHostName operatingSystem

مثال ۱۴: جستجو در Global Catalog

Global Catalog معمولاً روی پورت 3268 در دسترس است:

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldap://gc01.example.com:3268 \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(sAMAccountName=emad)" cn mail memberOf

برای ارتباط امن:

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldaps://gc01.example.com:3269 \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(sAMAccountName=emad)" cn mail memberOf

مثال ۱۵: استفاده از LDAPS

                                            content_copy                        bashldapsearch -x -H ldaps://dc01.example.com:636 \
-D "EXAMPLE\\emad" -W \
-b "dc=example,dc=com" "(sAMAccountName=emad)" cn mail

کاربرد LDAP در امنیت سایبری و سوءاستفاده مهاجمان

LDAP هم از دید دفاعی و هم از دید تهاجمی اهمیت زیادی دارد. چون دایرکتوری معمولاً منبع اصلی اطلاعات هویتی سازمان است.

است.

کاربردهای LDAP در امنیت سایبری

۱. احراز هویت مرکزی

بسیاری از سامانه‌ها برای احراز هویت کاربران به LDAP یا Active Directory متصل می‌شوند:

  • VPN

  • Firewall

  • Proxy

  • SIEM

  • EDR

  • Email Gateway

  • NAC

  • سامانه‌های داخلی سازمان

  • پنل‌های مدیریتی

۲. کنترل دسترسی مبتنی بر گروه

LDAP امکان بررسی عضویت کاربران در گروه‌ها را فراهم می‌کند.

مثلاً:

  • فقط اعضای گروه VPN-Users اجازه اتصال به VPN داشته باشند.

  • فقط اعضای گروه SOC-Admins به پنل SIEM دسترسی مدیریتی داشته باشند.

  • فقط اعضای گروه DBA به دیتابیس خاص دسترسی داشته باشند.

۳. Enrichment در SIEM

در SIEM می‌توان اطلاعات کاربران را از LDAP یا AD دریافت کرد و رویدادها را غنی‌تر کرد.

مثلاً در یک لاگ، فقط username وجود دارد:

                                            content_copy                        textusername: emad

اما با اتصال به LDAP می‌توان اطلاعات زیر را اضافه کرد:

                                            content_copy                        textFull Name: Emad Example
Department: Security Operations
Email: emad@example.com
Groups: SOC-Team, VPN-Users
Manager: ...

این کار در تحلیل رخداد بسیار مهم است.

۴. Incident Response

در پاسخ به رخداد، LDAP و AD برای بررسی موارد زیر کاربرد دارند:

  • وضعیت حساب کاربر

  • زمان آخرین لاگین

  • عضویت در گروه‌ها

  • تغییرات اخیر روی حساب

  • تغییر رمز عبور

  • فعال یا غیرفعال بودن اکانت

  • مسیر OU

  • دسترسی‌های احتمالی کاربر

  • ارتباط کاربر با سیستم‌ها و سرویس‌ها

۵. Identity Threat Detection

بسیاری از حملات مدرن روی هویت‌ها تمرکز دارند. LDAP/AD در تشخیص تهدیدات مرتبط با هویت نقش کلیدی دارد.

موارد قابل پایش:

  • افزایش غیرعادی LDAP Query

  • Enumeration کاربران و گروه‌ها

  • جستجوی گروه‌های حساس

  • Bindهای ناموفق زیاد

  • Simple Bind بدون TLS

  • تغییرات غیرمجاز در گروه‌های ادمین

  • تغییرات روی Service Accountها

  • ایجاد حساب‌های مشکوک

  • اضافه شدن کاربر به گروه‌های پرریسک

مهاجمان چگونه از LDAP سوءاستفاده می‌کنند؟

این بخش باید با نگاه دفاعی نوشته شود. هدف شناخت رفتار مهاجمان برای تشخیص و پیشگیری است.

۱. Enumeration کاربران و گروه‌ها

مهاجمان پس از دسترسی اولیه به شبکه ممکن است از LDAP برای شناسایی ساختار دایرکتوری استفاده کنند.

اطلاعاتی که ممکن است جمع‌آوری شود:

  • لیست کاربران

  • لیست گروه‌ها

  • اعضای گروه‌های حساس

  • کامپیوترها و سرورها

  • OUها

  • اکانت‌های سرویس

  • کاربران با Password Never Expires

  • کاربران غیرفعال اما فعال‌مانده

  • توضیحات حساب‌ها که گاهی حاوی اطلاعات حساس هستند

۲. شناسایی مسیرهای دسترسی و Privilege Escalation

در محیط Active Directory، LDAP می‌تواند برای شناسایی روابط بین کاربران، گروه‌ها و مجوزها استفاده شود.

مهاجم می‌تواند به‌دنبال مواردی مثل این باشد:

  • عضویت‌های غیرمستقیم در گروه‌های حساس

  • دسترسی‌های اشتباه Delegation

  • کاربران دارای امتیاز بالا

  • گروه‌هایی با دسترسی مدیریتی

  • Service Accountهای پرریسک

  • ACLهای اشتباه روی OUها و Objectها

۳. سوءاستفاده از Anonymous Bind

اگر Anonymous Bind فعال باشد و محدودیت مناسبی وجود نداشته باشد، ممکن است مهاجم بدون احراز هویت بخشی از اطلاعات دایرکتوری را مشاهده کند.

ریسک‌ها:

  • افشای کاربران

  • افشای ایمیل‌ها

  • افشای گروه‌ها

  • افشای ساختار سازمان

  • کمک به حملات Password Spraying و Phishing

۴. Simple Bind بدون رمزنگاری

اگر Simple Bind بدون TLS استفاده شود، رمز عبور می‌تواند در مسیر شبکه افشا شود.

این موضوع مخصوصاً در شبکه‌های Flat، Wi-Fi سازمانی، یا محیط‌هایی با امکان شنود ترافیک خطرناک است.

۵. LDAP Injection

برنامه‌هایی که ورودی کاربر را مستقیماً داخل LDAP Filter قرار می‌دهند، ممکن است در برابر LDAP Injection آسیب‌پذیر باشند.

مثال آسیب‌پذیر مفهومی:

                                            content_copy                        text(&(uid=<user_input>)(userPassword=<password_input>))

اگر ورودی کاربر Sanitization نداشته باشد، مهاجم ممکن است منطق فیلتر را تغییر دهد.

راهکارهای دفاعی:

  • اعتبارسنجی ورودی

  • Escape کردن کاراکترهای خاص LDAP

  • استفاده از Libraryهای امن

  • محدود کردن دسترسی حساب LDAP برنامه

  • عدم استفاده از حساب‌های با دسترسی بالا برای Bind

  • Logging و Monitoring درخواست‌های غیرعادی

۶. سوءاستفاده از اطلاعات Description و Attributeها

گاهی مدیران یا کاربران به‌اشتباه اطلاعات حساس را در Attributeهایی مثل Description قرار می‌دهند.

مثلاً:

                                            content_copy                        textdescription: temp password is ...

این یک خطای رایج و خطرناک است.

۷. شناسایی Service Accountها

مهاجمان معمولاً به‌دنبال Service Accountها هستند، چون این حساب‌ها ممکن است:

  • رمز عبور قدیمی داشته باشند.

  • Password Never Expires داشته باشند.

  • دسترسی زیاد داشته باشند.

  • برای سرویس‌های حیاتی استفاده شوند.

  • در چند سیستم استفاده شده باشند.

توصیه‌های امنیتی برای LDAP و AD

  • Simple Bind بدون TLS: اجبار LDAPS یا StartTLS

  • Anonymous Bind: غیرفعال‌سازی یا محدودسازی شدید

  • Queryهای Enumeration: مانیتورینگ LDAP و Event IDهای مرتبط

  • حساب‌های پرریسک: بازبینی دوره‌ای گروه‌ها و ACLها

  • LDAP Injection: Secure Coding و Input Validation

  • دسترسی زیاد Service Account: Least Privilege

  • Password Never Expires: محدودسازی و جایگزینی با gMSA در AD

  • نبود Audit: فعال‌سازی Audit Policy و Directory Service Logging

  • ارتباطات قدیمی: الزام LDAP Signing و Channel Binding

  • . لاگ‌های LDAP چگونه فعال می‌شوند و شناسه Event IDها چیست؟

    لاگ‌گیری LDAP بسته به نوع سرور متفاوت است. در اینجا دو حالت مهم را بررسی می‌کنیم:

    1. Microsoft Active Directory

    2. OpenLDAP

    لاگ‌های LDAP در Active Directory

    در Domain Controllerهای ویندوز، لاگ‌های مربوط به LDAP و Directory Service معمولاً در مسیر زیر قابل مشاهده‌اند:

                                                content_copy                        textEvent Viewer > Windows Logs > Directory Service
    

    همچنین برخی لاگ‌های احراز هویت در مسیر زیر ثبت می‌شوند:

                                                content_copy                        textEvent Viewer > Windows Logs > Security
    

    Event IDهای مهم LDAP و Directory Service در Active Directory

  • 1644 (Directory Service): ثبت LDAP Queryهای گران، کند یا inefficient

  • 2886 (Directory Service): هشدار درباره عدم الزام LDAP Signing

  • 2887 (Directory Service): خلاصه‌ای از کلاینت‌هایی که unsigned/simple bind انجام داده‌اند

  • 2888 (Directory Service): تلاش‌های unsigned LDAP bind که به‌دلیل الزام Signing رد شده‌اند

  • 2889 (Directory Service): نمایش IP/Account کلاینت‌هایی که unsigned/simple bind دارند

  • 3039 (Directory Service): رخدادهای مرتبط با LDAP Channel Binding Token

  • 3040 (Directory Service): رخدادهای audit مرتبط با Channel Binding

  • 3041 (Directory Service): رخدادهای audit/enforcement مرتبط با Channel Binding

  • 4662 (Security): عملیات انجام‌شده روی Objectهای دایرکتوری در صورت فعال بودن Audit

  • 5136 (Security): تغییر Attribute یک Object در AD

  • 5137 (Security): ایجاد Object در AD

  • 5138 (Security): Undelete یا بازیابی Object

  • 5139 (Security): جابه‌جایی Object در AD

  • 5141 (Security): حذف Object در AD

  • 4624 (Security): لاگین موفق، ممکن است مرتبط با Bind/Auth باشد

  • 4625 (Security): لاگین ناموفق

  • 4768 (Security): درخواست Kerberos TGT

  • 4769 (Security): درخواست Kerberos Service Ticket

  • 4771 (Security): خطای Kerberos Pre-Authentication

  • 4776 (Security): اعتبارسنجی NTLM

  • LM

    فعال‌سازی Event ID 1644 برای LDAP Query Logging

    Event ID 1644 برای شناسایی LDAP Queryهای سنگین، کند یا ناکارآمد بسیار مهم است.

    برای فعال‌سازی آن روی Domain Controller:

    روش Registry

    مسیر:

                                                content_copy                        textHKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\NTDS\Diagnostics
    

    مقدار زیر را تنظیم کنید:

                                                content_copy                        text15 Field Engineering = 5
    

    نوع مقدار:

                                                content_copy                        textREG_DWORD
    

    مقادیر معمول:

  • 0: غیرفعال

  • 1: حداقل

  • 2: پایه

  • 3: متوسط

  • 4: جزئیات زیاد

  • 5: بیشترین سطح لاگ

  • پس از فعال‌سازی، لاگ‌ها در مسیر زیر ثبت می‌شوند:

                                                content_copy                        textEvent Viewer > Windows Logs > Directory Service
    

    Event ID:

                                                content_copy                        text1644
    

    نکته مهم

    فعال‌سازی سطح بالای لاگ ممکن است حجم لاگ‌ها را زیاد کند. بهتر است در محیط Production با برنامه‌ریزی، محدودیت زمانی و مانیتورینگ فضای دیسک انجام شود.

    فعال‌سازی لاگ برای LDAP Signing

    برای مشاهده بهتر کلاینت‌هایی که LDAP Signing را رعایت نمی‌کنند، باید Diagnostic Logging مربوط به LDAP Interface Events فعال شود.

    مسیر Registry:

                                                content_copy                        textHKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\NTDS\Diagnostics
    

    مقدار:

                                                content_copy                        text16 LDAP Interface Events = 2
    

    این کار به ثبت Eventهایی مثل 2889 کمک می‌کند.

    LDAP Signing چیست؟

    LDAP Signing باعث می‌شود صحت و تمامیت ارتباط LDAP تأیید شود و ریسک حملاتی مانند Man-in-the-Middle کاهش یابد.

    در Active Directory بهتر است سیاست‌های زیر بررسی شوند:

                                                content_copy                        textDomain controller: LDAP server signing requirements
    Network security: LDAP client signing requirements
    

    مسیر Group Policy:

                                                content_copy                        textComputer Configuration >
    Windows Settings >
    Security Settings >
    Local Policies >
    Security Options
    

    LDAPS و Channel Binding

    برای افزایش امنیت ارتباط LDAP، سازمان‌ها معمولاً از LDAPS یا StartTLS استفاده می‌کنند.

    اما فقط رمزنگاری کافی نیست. LDAP Channel Binding کمک می‌کند جلوی برخی حملات relay و سوءاستفاده از TLS گرفته شود.

    سیاست مرتبط:

                                                content_copy                        textDomain controller: LDAP server channel binding token requirements
    

    Audit تغییرات در Active Directory

    برای ثبت تغییرات Objectها و Attributeها در AD باید Advanced Audit Policy فعال شود.

    مسیر Group Policy:

                                                content_copy                        textComputer Configuration >
    Policies >
    Windows Settings >
    Security Settings >
    Advanced Audit Policy Configuration >
    Audit Policies >
    DS Access
    

    گزینه‌های مهم:

                                                content_copy                        textAudit Directory Service Access
    Audit Directory Service Changes
    

    برای ثبت تغییرات مهم، مخصوصاً Event IDهای 5136 تا 5141، فعال‌سازی Audit مناسب روی Objectها یا OUها نیز لازم است.

    Eventهای مهم تغییرات AD

    Event ID 5136

    زمانی ثبت می‌شود که Attribute یک Object تغییر کند.

    کاربردهای امنیتی:

    • تغییر عضویت گروه

    • تغییر UAC

    • تغییر Description

    • تغییر SPN

    • تغییر delegation-related attributes

    • تغییرات مشکوک روی کاربران حساس

    Event ID 5137

    زمانی ثبت می‌شود که یک Object جدید ایجاد شود.

    مثلاً:

    • ایجاد User

    • ایجاد Group

    • ایجاد Computer

    • ایجاد OU

    Event ID 5141

    زمانی ثبت می‌شود که یک Object حذف شود.

    مثلاً حذف یک کاربر یا گروه.

    لاگ‌های OpenLDAP

    در OpenLDAP لاگ‌ها معمولاً از طریق syslog یا journald ثبت می‌شوند.

    مسیرهای رایج لاگ بسته به توزیع لینوکس:

                                                content_copy                        text/var/log/syslog
    /var/log/messages
    /var/log/slapd.log
    journalctl -u slapd
    

    فعال‌سازی LogLevel در OpenLDAP

    در نسخه‌های جدید OpenLDAP، تنظیمات معمولاً در cn=config نگهداری می‌شوند.

    برای مشاهده تنظیمات:

                                                content_copy                        bashldapsearch -Y EXTERNAL -H ldapi:/// -b "cn=config" olcLogLevel
    

    برای تغییر LogLevel می‌توان از LDIF استفاده کرد:

                                                content_copy                        ldifdn: cn=config
    changetype: modify
    replace: olcLogLevel
    olcLogLevel: stats
    

    اعمال تغییر:

                                                content_copy                        bashldapmodify -Y EXTERNAL -H ldapi:/// -f loglevel.ldif
    

    LogLevelهای مهم OpenLDAP

  • none: بدون لاگ

  • stats: ثبت عملیات‌های اصلی مثل bind/search/modify

  • stats2: جزئیات بیشتر درباره آمار عملیات‌ها

  • trace: ثبت جزئیات بیشتر از اجرای برنامه

  • packets: ثبت اطلاعات packet-level

  • args: ثبت آرگومان‌های عملیات

  • conns: ثبت connectionها

  • BER: ثبت اطلاعات encoding سطح BER

  • filter: ثبت فیلترهای جستجو

  • config: ثبت پردازش تنظیمات

  • ACL: ثبت بررسی‌های Access Control

  • sync: ثبت replication sync

  • shell: ثبت ارتباط با shell backend

  • parse: ثبت parsing

  • any: فعال‌سازی همه موارد

  • برای محیط Production معمولاً stats یا در موارد خاص stats stats2 استفاده می‌شود.

    نمونه لاگ OpenLDAP

    نمونه لاگ Bind:

                                                content_copy                        textslapd[1234]: conn=1001 op=0 BIND dn="uid=emad,ou=People,dc=example,dc=com" method=128
    slapd[1234]: conn=1001 op=0 RESULT tag=97 err=0
    

    نمونه لاگ Search:

                                                content_copy                        textslapd[1234]: conn=1001 op=1 SRCH base="dc=example,dc=com" scope=2 filter="(uid=emad)"
    slapd[1234]: conn=1001 op=1 SEARCH RESULT tag=101 err=0 nentries=1
    

    توضیح:

  • conn: شماره اتصال

  • op: شماره عملیات

  • BIND: عملیات احراز هویت

  • SRCH: عملیات جستجو

  • base: نقطه شروع جستجو

  • scope: محدوده جستجو

  • filter: فیلتر LDAP

  • err=0: موفقیت‌آمیز بودن عملیات

  • nentries: تعداد نتایج برگشتی

جمع‌بندی

LDAP یکی از مهم‌ترین پروتکل‌های دنیای مدیریت هویت و دسترسی است. این پروتکل برای ساده‌سازی دسترسی به سرویس‌های دایرکتوری ایجاد شد و محدودیت‌های DAP و X.500 را در محیط‌های مبتنی بر TCP/IP کاهش داد.

امروزه LDAP در بسیاری از سامانه‌های سازمانی استفاده می‌شود و نقش مهمی در احراز هویت، کنترل دسترسی، جستجوی اطلاعات کاربران، اتصال سامانه‌ها به Active Directory و مدیریت هویت دارد.

از نگاه امنیت سایبری، LDAP هم یک دارایی حیاتی و هم یک سطح حمله مهم محسوب می‌شود. مهاجمان می‌توانند از LDAP برای Enumeration، شناسایی گروه‌ها، کشف Service Accountها، سوءاستفاده از پیکربندی‌های ضعیف و آماده‌سازی مسیرهای Privilege Escalation استفاده کنند.

برای امن‌سازی LDAP باید موارد زیر جدی گرفته شود:

  • استفاده از LDAPS یا StartTLS

  • غیرفعال‌سازی Anonymous Bind

  • الزام LDAP Signing

  • فعال‌سازی Channel Binding

  • مانیتورینگ Event IDهای مهم

  • محدودسازی دسترسی Service Accountها

  • بررسی LDAP Queryهای غیرعادی

  • Audit تغییرات Active Directory

  • جلوگیری از LDAP Injection در برنامه‌ها

  • بازبینی دوره‌ای گروه‌های حساس و مجوزها

در نهایت، LDAP فقط یک پروتکل ساده جستجو نیست؛ بلکه یکی از پایه‌های اصلی Identity Security در شبکه‌های سازمانی است.